WSPÓŁCZESNOŚĆ | GALERIA BUDYNKÓW | LEGENDAHISTORIA
MIEJSCA ZWIĄZANE Z HISTORIĄMIEJSCA SŁUŻĄCE REKREACJI |

 

Osowa Góra: ślady osadnictwa na tym terenie datują się na sześć tysięcy lat p.n.e., a  najstarsze informacje dotyczą sąsiedniego grodziska Pawłówek. W okresie staropolskim, Osowa Góra znajdowała się w obrębie posiadłości cystersów z Koronowa. Blisko przebiegała granica z terytorium starościńskim Bydgoszczy (Łochowo) i szlacheckim (Pawłówek, Osówiec). Pozostałości ciągu wałów i znaków granicznych wytyczonych w XV-XVI wieku pozostały do dnia dzisiejszego pod nazwą Wałów Kujawskich. W rejonie ul. Kruszyńskiej, gdzie zbiegały się posiadłości trzech właścicieli, w 1712 r. wójt bydgoski założył wieś Działy.
W późniejszych latach wojny spustoszyły okolicę, jednak w latach 1765-1857 działał tu folwark należący do starostwa bydgoskiego.
Ważna data w historii osiedla to budowa kanału bydgoskiego, datująca się na lata 1773-1774. Kanał oddzielił Miedzyń i Prądy na południu, od Czyżkówka i części wsi Działy na północy.
Budowniczy Kanału Franz von Brenkenhoff zdecydował o budowie w jego pobliżu osiedla dla robotników, którzy mieli stanowić zalążek osadnictwa niemieckiego na tych terenach.
W pobliżu istniały drewniane dwie śluzy, o różnicy poziomów wody 3 m: VII „Prądy” i VIII „Osowa Góra”. Z czasem wody Kanału zarybiono i zbudowano dwa mosty: Fang Brücke w pobliżu skrzyżowania dzisiejszych ulic: Mińskiej i Kruszyńskiej oraz Most Owczy koło ósmej śluzy.
W 1827 r. wybudowano szosę do Nakła, czyli dzisiejszą ul. Grunwaldzką, a w 1851 r. linię kolejową do Piły (Pruską Kolej Wschodnią Berlin-Królewiec).
W latach zaborów, na terenie Osowej Góry istniał dwór ziemiański Hoheneiche (pol. Wysokie Dęby). Zabudowania tego majątku zbudowane były w stylu dworku szlacheckiego, a należące do niego ziemie leżały na południe od szosy Bydgoszcz – Nakło.
Natomiast powstały na górnym tarasie folwark, którego dziedzicami byli Ossowowie, został nazwany Ossowagóra (niem. Ossowerberg). Siedzibą majątku był dworek modrzewiowy zbudowany prawdopodobnie w 1780 roku. Nazwa majątku Osowagóra utrwaliła się w okresie międzywojennym dla całego obszaru dzisiejszej dzielnicy, zarówno dolnego, jak i górnego tarasu.
Pod koniec XIX wieku na skutek bankructwa właścicieli majątku Hoheneiche, ziemie zostały podzielone na parcele i sprzedane. Wówczas to powstały dwa określenia: "Resztówka" na górnym tarasie oraz "Działy" między Kanałem Bydgoskim, a wzniesieniami na północy i "Abisynia" między dzisiejszą ulica Puszczykową, a lasem na wschodzie.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, wieś Osowa góra znalazła się w granicach II Rzeczypospolitej, a wielu Niemców wyjechało do Rzeszy, sprzedając swoje gospodarstwa Polakom.
W okresie międzywojennym w szkole na Osowej Górze pobierały naukę dzieci polskie i rodzin niemieckich, które przyjęły obywatelstwo polskie, a w kaplicy odbywały się nabożeństwa dla katolików (1923- 1928).
W czasie II wojny światowej, w lesie położonym na wschód od Osowej Góry, Niemcy rozbudowali fabrykę amunicji Luftmunitionanstalt 1/11 Bromberg z częściowo utajnionym programem produkcji. Wytwarzano tu m.in. elementy rakiet V-1. W styczniu 1945 r. wysadziły ją w powietrze wycofujące się oddziały niemieckie, a następnie teren ten użytkowało Wojsko Polskie.
Po wyzwoleniu, w latach 1945-1947 wysiedlono Niemców, zaś majątki ziemiańskie rozparcelowano i przekazano polskim rolnikom, przybyłym głównie z Kresów Wschodnich.

W 1959 r. rozpoczęła się współczesna historia Osowej Góry. Wówczas 512 ha obszaru wsi włączono do Bydgoszczy, na cele mieszkaniowe i składowo-magazynowe. Wśród wytyczonych ulic, jedną nazwano Osowa góra (dziś ul. Maksymiliana Kolbe) jako pamiątkę po nazewnictwie wioski.
W latach 60. na części dolnego tarasu rozpoczęto budowę dzielnicy składowo-przemysłowej. Pierwszymi zakładami zlokalizowanymi w strefie były przeniesione ze Śródmieścia: Centrostal i Zakłady Mleczarskie.
Zabudowa jednorodzinna osiedla datuje się od 1961 r. Pod koniec lat sześćdziesiątych na górnym tarasie wzniesiono  pierwsze osiedle bloków przy ul. Wielorybiej.
W styczniu 1966 r. oddano do użytku szkołę przy ul. Kruszyńskiej 52.
W latach 90. XX w. zakończono zabudowę dolnego tarasu, intensywnie postępowała wówczas zabudowa na tarasie górnym. Powstawały  kolejne domy jednorodzinne i nowe budynki wielorodzinne.

Źródła:
Historia Bydgoszczy tom II część pierwsza 1920 – 1939, Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, Bydgoszcz 1999, ISBN 83-901329-0-7;
Wikipedia;
Derenda Jerzy red.: Piękna stara Bydgoszcz. Tom I z serii: Bydgoszcz miasto na Kujawach. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006. ISBN 83-916178-0-7, 978-83-916178-0-9, 83-916178-5-8, 978-83-916178-5-4, 83-916178-1-5, 978-83-916178-1-6.