Skrzat

Inspiracją do nazwania osiedla mieszkaniowego budowanego przez „SIM” przy ul Filtrowej „Tęczowym Osiedlem” była celtycka legenda o tęczy i skrzacie.  Każdy z budynków na „Tęczowym Osiedlu” będzie akcentowany w innym kolorze tęczy. Tęcza składa się z siedmiu kolorów (czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, indygo, fioletowy) i każdy z nich ma swoją symbolikę. Tęcza towarzyszy nam jako symbol od zarania dziejów.

Tęcza jako symbol:

1. Tęcza jest symbolem obecności Boga, próby, łuku, posłannictwa boskiego, błogosławieństwa, przymierza, mostu miłości; zgody, przebaczenia, miłosierdzia, obietnicy, pokoju; kompromisu (barw), niespodzianki, nowiny, nadziei, odrodzenia, zmartwychwstania, zwycięstwa; doskonałości, rzeczy nieosiągalnej, przemijania, uspokojenia, pogody ducha.
2. Tęcza łączy ludzi: „Ona tam daleko, gdzieś za siódmą rzeką, lecz Bóg tęczą związał nas. Z kolorowych siedmiu smug most przez niebo zrobił Bóg: po tęczowym moście aniołowie noście serce moje do jej nóg” (Od Krakowa czarny las 3-10 Lucjana Rydla).
3. Tam, gdzie się tęcza kończy, tj. nigdzie albo w miejscu nieosiągalnym. Przysłowie ang.: Idź na koniec tęczy, a znajdziesz garniec pieniędzy.
4.  Wyobrażano sobie niewidzialną tęczę wód podziemnych jako odpowiednik i symetryczne odbicie tęczy na niebie; obie stanowić miały jedno koło, wyobrażające Jajo Świata, Kosmos-Porządek.
5.  W tęczy barwa niebieska wiązała się z wodami potopu, czerwień – z ognistym końcem świata, zieleń – ze światem, jaki powstanie na nowo. Po biblijnym potopie Bóg stawia tęczę na niebie jako znak wieczystego przymierza między Nim a mieszkańcami Ziemi (Gen. 9, 13), mówiąc: „Łuk mój położę na obłokach”, co jest wspomnieniem dawniejszej symboliki tęczy jako groźnej broni bogów wojny i burzy. „Widziałem tęczę na niebie Twojego ze mną przymierza… A ty teraz chcesz pacierza. Pacierz mój trzaskaniem skał, pacierz mój… to piorun chmur” (Samuel Zborowski I, 23-27 Słowackiego). W wizji chwały Pańskiej Ezechiel (1, 28) widzi Boga otoczonego nimbem wyglądającym „jak tęcza na obłoku w dzień deszczowy”. „Patrz na tęczę, a błogosław tego, który ją stworzył; bardzo jest piękna w jasności swojej” (Eklezjastyk 43, 12).
6.  W biblijnym Objawieniu św. Jana (10, 1) tęcza ukazuje się na głowie anioła zstępującego z nowiną, a w 4, 3 jest ona szmaragdowa, to jest zielona, koloru symbolizującego nadzieję. U późniejszych ojców Kościoła i interpretatorów tęcza staje się symbolem Chrystusa lub Trójcy Świętej (trzy główne barwy), albo Marii, lub siedmiu darów ducha (7 głównych barw): rozumu, inteligencji, rady, męstwa, wiedzy, prawości o bojaźni bożej. Na średniowiecznych wizerunkach Sądu Ostatecznego wiele razy przedstawiano Chrystusa tronującego na tęczy, co symbolizuje zapewne tę samą ideę, co tęcza po Potopie w Ks. Genesis.
7. Tęcza – atrybut sławy. „Do hełmu tęczę tę uczepić, co się nazywa sławą (…) Tęcza ta siedmioro ma kolorów… kościelna sława – fiolety… różaną jest… chcąc wiecznie trwać w sercu kobiety, zieloną jest, kiedy chce szczepić myśli drzewo, ognista, kiedy człowiek (…) w ognia się piekielnego ubierze pochodnie (…), błękitną jest stalowa sława bohatera, każda z nich… żółta wtenczas, gdy w sercu zamiera” (Zawisza Czarny, Red. I 553567 Słowackiego).
8. Tęcza – obraz Sztuki. „O! sztuko – wiecznej tęczo Jeruzalem, tyś jest przymierza łukiem – po potopach historii” (Promethidion, Wstęp Noriwda).
9. Tęcza – obraz Słowiaństwa. „Słowieństwo! (…) Tęcza na chmurnym niebie, co się wdzięczy w promiennym krasy siedmiorakim liku” (Kwinta w mej gęśli 33-36 Bohdana Zaleskiego).
10. Tęcza – kolorowa nić. „A może gdzie zawieszona na niebie tęczowa nić, to tęczę wziąć na wrzeciona i wić, i wić, i wić!” (Balladyna 3, 4 Słowackiego).
11. Tęcza wywołuje zachwyt, uwielbienie: Patrzeć, wlepiać oczy w kogoś jak w tęczę. Barwy tęczy jako dobra wróżba, pomyślny prognostyk. Malować, przedstawiać, widzieć coś w tęczowy barwach – w sposób optymistyczny, w korzystnym świetle, przez różowe okulary, pogodnie. Ale: „Tęczy, która wisi na niebie już od kwadransa, nikt więcej nie dostrzega” (Maksymy i refleksje 2, 81 Goethego).
12. W marzeniu sennym – kres kłopotów.
13. W architekturze kościelnej: łuk arkadowy zamykający od góry otwór zwany tęczowym, łączący nawę główną z prezbiterium (chórem).
14. W wyobraźni wielu ludów tęcza symbolizuje rozmaitego rodzaju więzi między niebem a ziemią, bogami a ludźmi. „Zeus rozciąga ponurą tęczę na niebie, aby ostrzec ludzkość przed nadchodzącą wojną lub zimną nawałnicą, która zgoni z pola ludzi i owce” (Iliada 17, 547 Homera). Tamże Homer nazywa Iris, uosobienie tęczy, posłankę bogów Olimpu (zwłaszcza Zeusa i Hery), wysyłaną do bogów i do ludzi, na morze i do świata podziemnego, wiatrolotną, szybkonogą, złotoskrzydłą. Iris nie występuje już w Odysei Homera, gdzie ją, na ogół prostą tylko wykonawczynię poleceń, zastępuje wielki, mądry, rozwiązujący pomyślnie trudne sprawy bóg-poseł Hermes. Gdy królowa Dydo przebiła się mieczem na płonącym stosie, Junona wysłała z Olimpu Iris, by tę duszę bolejącą uwolniła z więzów ciała; Iryda sfrunęła z nieba na tęczowych skrzydłach, spowita w słońcu tysiącem barw (wg Eneidy, koniec ks. IV Wergiliusza).
15. Zawartość kolorystyczna tęczy zależy od oka obserwatora: zwykle dostrzega się w niej czerwony, żółty i niebieski ze zmienną liczbą barw pośrednich, mieszanych, jak pomarańczowa, zielona, niebieskozielona, błękitna, indygo, fioletowa. Arystoteles dostrzegał w tęczy czerwień, zieleń i fiolet. Pliniusz zaś – czerwień, fiolet i niebieski. Tęcza to siedmiobarwne schody, którymi Budda, zwany niekiedy Wielkim Mostem, zszedł na ziemię. W hinduizmie tęcza jest łukiem boga Indry, z którego wypuszcza strzały deszczu lub ognia. Zob. też Barwy (7 barw w Babilonii). „Dobrze tęczy się zielenić, błękitnawić i czerwienić” (Do J.B. Zaleskiego 1-2 Norwida).


Źródło: „Słownik symboli” Władysław Kopaliński, 2001, Oficyna Wydawnicza RYTM Warszawa, ISBN 83-88794-00-0.